| Λιοδώρα |
|
Το χωριό Λιοδώρα, ως δημοτικό διαμέρισμα καταλαμβάνει το κεντρικό δυτικό τμήμα του Δήμου Ηραίας έως τα όρια του που ορίζονται από τον ποταμό Λάδωνα. Από εκτιμήσεις επί αρχαιολογικών ευρημάτων υπολογίζεται ότι η περιοχή δυτικά, όπου υπάρχουν και βάσεις αρχαίου Ναού, κατοικήθηκε πριν την πέμπτη χιλιετία πχ.
Στην πρώτη μάχη εναντίον των τούρκων στην Καρύταινα, τμήμα αγωνιστών έλαβε θέση μάχης πλησίον του χωριού ώστε να αναχαιτίσει πιθανή βοήθεια των τουρκαλβανών του Λάλα, στο πέρασμα του Λάδωνα. Στην σημερινή του θέση τότε ήταν εγκατεστημένη η έδρα της διοίκησης των Οθωμανών με στρατιωτική φρουρά και αποθήκες εφοδίων και σιτηρών. Αυτό επιβεβαιώνεται συχνά στον χώρο του κοιμητηρίου όταν κατά την διάνοιξη μνημάτων έρχονται στην επιφάνεια κόκκοι καμένου σταριού από τις αποθήκες που πυρπόλησαν φεύγοντας οι τούρκοι. Ο ανώτατος διοικητής Αρναούτογλου κατοικούσε πλησίον σε οχυρό πύργο τα ερείπια του οποίου σώζονταν ως το τέλος του 19ου αι. Στην προφορική παράδοση του χωριού αναφέρεται ότι σε αυτόν ήλθε ο Θ. Κολοκοτρώνης με τον αδελφό του Γιάννη για να διαπραγματευτούν το αρματολίκι, τότε ο αψύς Ζορμπάς με ένα μεγαλοπρεπές λάκτισμα εκσφενδόνισε τον σκύλο του Αγά από το χαγιάτι διότι τον γάβγισε λέγοντας <…Αγάς μου έγινες και συ>.
Αυξήθηκε όμως σημαντικά η ελαιοκαλιέργεια και διατηρούνται αρκετά στρέμματα με αμπέλια που παράγουν άριστης ποιότητας κρασί. .Η Λιοδώρα έχει το πλεονέκτημα της προνομιακής τοποθεσίας πάνω στον επαρχιακό δρόμο Δημητσάνας Πύργου, στο κέντρο της πεδινής Ηραίας. Απέχει από την πρώτη 35 χλμ και την αρχ. Ολυμπία 27. Σε απόσταση 2 χλμ. λειτουργούν ιαματικά λουτρά με υψηλές θεραπευτικές ιδιότητες. Σε ακτίνα 2 περίπου χλμ Παλαιότερα υδρευόταν από τέσσερις παραδοσιακές πηγές, τον Λούτση βορειοδυτικά, την Παναγία δυτικά, τον Αλήκο βόρεια και την Γκούρα νότια. Λειτουργούν δύο παραδοσιακά καφενεία, ένα νεότευκτο σύγχρονο πολυκατάστημα στην κεντρική πλατεία και αίθουσα πολιτιστικού κέντρου 280 τ.μ. Παράγονται προς διάθεση προϊόντα όπως κρασί, τσίπουρο, ελαιόλαδο, μέλι, κοτόπουλα και αμνοερίφια ελεύθερης βοσκής, γαλακτοκομικά και δημητριακά. Περιβάλλεται από δάσος αιωνόβιων βελανιδιών με πλούσια πανίδα όπως αγριόχοιρους, αλεπούδες, ασβούς, λαγούς, κουνάβια και πολλά είδη ενδημητικών και αποδημητικών πουλιών. Έχει όμως όπως και τα γύρω χωριά ένα ακόμα ανεκτίμητο ως τώρα πλεονέκτημα. Είναι η αληθινή ζωντανή εικόνα του υπέροχου Αρκαδικού τοπίου, στο αμόλυντο από την εξέλιξη περιβάλλον, το περιζωμένο από τις μαγικές κοιλάδες του Λάδωνα και του Αλφειο, πού μόνο με πίνακες της αναγέννησης μπορεί να συγκριθεί !! Νίκος Τσιουμπρής |

Το όνομα Λιοδώρα, μυθικής προέλευσης, που αναφέρεται και στο χρονικό του Μορέως, έφερε η περιοχή της πεδινής Ηραίας έως το τέλος της τουρκοκρατίας. Τότε το χωριό ονομαζόταν Τσούκα και εκτεινόταν βορειοδυτικότερα σε πανοραμική τοποθεσία προς την κοιλάδα του Λάδωνα. Την θέση επιβεβαιώνει και ο Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του.
Η καταγωγή των Λιοδωραίων προέρχεται από τα ορεινά της Αρκαδίας με κύρια ασχολία την ποιμενική και την γεωργία. Σκληραγωγημένοι και αδούλωτοι δημιούργησαν κατά τους ιστορικούς στο χωριό Τσούκα τα πρώτα επεισόδια εναντίων των κατακτητών λίγο πριν την έναρξη επανάστασης του 1821. Στην πρώτη απογραφή του νεοσύστατου κράτους το 1834 καταγράφηκαν 160 κάτοικοι 42 οικογενειών. Στα νεώτερα χρόνια μετά την κατοχή, ο πληθυσμός αφέθηκε στην μοίρα του.Το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο του Λάδωνα ενώ λειτούργησε το1955 και απέχει σε ευθεία περίπου 8 χλμ, η Λιοδώρα και τα γύρω χωριά ηλεκτροδοτήθηκαν την δεκαετία του 70. Κατά συνέπεια ακολούθησε την τάση της εσωτερικής κυρίως μετανάστευσης μειούμενος δραματικά. Στην απογραφή του 2001 καταγράφηκαν 111 κάτοικοι. Έμειναν πλέον ακαλλιέργητες οι μεγάλες εύφορες πεδινές εκτάσεις που αρδεύονταν από τον Λάδωνα και την Τουθόα.
περιμετρικά. είναι τα εξ ίσου γραφικά χωριά Χρυσοχώρι, Αγιονέρι, η γενέτειρα του μεγάλου σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά τα Λουτρά, ο Λιθαρός, ο Λώτης, ο Αγ. Ιωάννης, ο Πυρής και ο Γαρατζηνός. Η θάλασσα απέχει 40 περίπου χλμ και σε χρόνο μισή ώρα. Στο χωριό λειτουργεί από το 1860 δημοτικό σχολείο, όπου τις δεκαετίες 1950-60 φοιτούσαν πάνω από 80 μαθητές. Έχει τρία εξωκλήσια, της Παναγίας, του Αγ . Αντωνίου και του Αη Γιώργη και μητρόπολη τον Αη Νικόλα που αναδομήθηκε το1899 ενώ η πρώτη καμπάνα του χύθηκε το 1847.
