Μυκηναϊκή Νεκρόπολη Λουτρών Ηραίας 
| Μυκηναϊκή Νεκρόπολη Λουτρών Ηραίας |
| 24.07.06 | |
|
Η Ηραία αποτέλεσε κατά την αρχαιότητα τη σημαντικότερη και μεγαλύτερη αρκαδική πόλη κοντά στα Ηλειακά σύνορα. Η επικράτειά της ξεπερνούσε κατά πολύ τα σημερινά διοικητικά όρια του Δήμου Ηραίας στη δυτική – νοτιοδυτική Γορτυνία. Υπήρξε από τις λίγες περιοχές της κατά τα άλλα ορεινής Αρκαδίας, η οποία δεν στάθηκε αδικημένη από εύφορα εδάφη, αφού ποτάμια αποτελούσαν τα φυσικά της όρια. Δυτικά ο Ερύμανθος τη χώριζε από την Ηλειακή πεδιάδα της Φολόης, βόρεια το λαγκαδινό ποτάμι της Τουθόας όριζε το σύνορο Θελπουσίων και Ηραιατών, ενώ νότια ο Αλφειός ποταμός τη συνέδεε με την Ολυμπία. Στις ποτάμιες αυτές επικοινωνίες οφείλεται η μεγάλη ακμή της Ηραίας ήδη από την προϊστορική εποχή. Σκόρπιες έως σήμερα οι γνώσεις μας για την ιστορική διαδρομή της περιοχής αυτής. Στηρίζονται κατά κύριο λόγο σε γραπτές μαρτυρίες και περιηγήσεις και πολύ λιγότερο σε αποτελέσματα ανασκαφών. Οι πρόσφατες αρχαιολογικές αναζητήσεις μας στην Ηραιάτιδα επικεντρώθηκαν στο χωριό Λουτρά της Κάτω, πεδινής Ηραίας, που είναι γνωστό για την ύπαρξη ιαματικών λουτρών. Στην πλαγιά ενός κατάφυτου λόφου του χωριού εντοπίσαμε το καλοκαίρι του 2005 τα ίχνη μίας μυκηναϊκής νεκρόπολης. Θα ανοίξουμε εδώ μία παρένθεση για να ξαναθυμηθούμε ότι Μυκηναϊκή ή Υστεροελλαδική περίοδος είναι η περίοδος της προϊστορίας που εκτείνεται χρονικά από το 1600-1100 π.Χ. Είναι η εποχή των πολύχρυσων Μυκηνών, κατά την οποία για πρώτη φορά στη νοτιώτερη ηπειρωτική Ελλάδα θα κατακτηθεί το επίπεδο του υψηλού πολιτισμού, με την αστική και αργότερα ανακτορική οργάνωση, τη μνημειώδη τέχνη, και στο τέλος, τη γραφή. Μία σημαντική κατηγορία μνημείων της μυκηναϊκής αρχιτεκτονικής είναι οι τάφοι, που παρουσιάζονται υπό τρεις διαφορετικούς τύπους: τους λακκοειδείς, που είναι οι απλούστεροι, τους θαλαμοειδείς και τους θολωτούς, που είναι οι τάφοι βασιλέων, δυναστών και αρχόντων.  Ο τάφος προ της ανασκαφής Όπως ήταν η συνήθης πρακτική στο μυκηναϊκό κόσμο, ο τάφος δεν στέγαζε ένα μόνο νεκρό αλλά ήταν οικογενειακός. Αγγεία μερικά από τα οποία θα περιείχαν προσφορές τροφών και ποτών, όπλα, κοσμήματα συνόδευαν τους νεκρούς, οι οποίοι κείτονταν στο δάπεδο του θαλάμου. Στα δυτικά πλευρικά τοιχώματα του θαλάμου βρέθηκαν οκτώ (8) κρανία μαζί με κτερίσματα. Πρόκειται για τη δημοφιλή πρακτική των Μυκηναίων, σύμφωνα με την οποία άνοιγαν κάθε φορά που χρειαζόταν τον τάφο, παραμέριζαν τις προηγούμενες ταφές και τα κτερίσματά τους, και μετά από πυρές απολύμανσης και εξαγνισμού, εναπόθεταν κάποιον άλλο Μυκηναίο νεκρό για να αναπαυθεί.  Από την ανασκαφή του τάφου Το πιο δημοφιλές σχήμα αγγείων στον τάφο των Λουτρών είναι το αλάβαστρο, συχνό κτέρισμα σε μυκηναϊκούς τάφους. Από αυτά και με βάση το σχήμα τους έξι (6) είναι αρτόσχημα και δύο κυλινδρικά. Η βασική τους διακόσμηση είναι το λεγόμενο βραχώδες τοπίο, μία σχηματοποιημένη δηλαδή απόδοση του ορεινού τοπίου της Αρκαδίας. Άλλος κοινός τύπος αγγείου που βρέθηκε στον τάφο είναι οι λεγόμενοι πιθαμφορίσκοι, του σχήματος των απιόσχημων, αλλά και τα τέσσερα άωτα σφαιρικά πιθάρια. Ένας και μοναδικός ψευδόστομος αμφορίσκος προήλθε από την ανασκαφή του τάφου. Ο ψευδόστομος αμφορέας είναι το χαρακτηριστικότερο αγγείο της μυκηναϊκής κεραμικής και προοριζόταν για αρωματικό λάδι. Το ιδιότυπο αυτό αγγείο με το στρογγυλό σώμα, τη χαμηλή βάση, το υψηλό και στενό στόμιο και την περίεργη όρθια λαβή, χωρισμένη στα δύο από ένα κατακόρυφο στέλεχος με δισκοειδή κορυφή αποτελεί το σήμα κατατεθέν του μυκηναϊκού πολτισμού.  Από την ανασκαφή του τάφου Είναι λοιπόν φανερό ότι στα Λουτρά της Ηραίας εντοπίζεται μία, πολλά υποσχόμενη, νέα θέση της μυκηναϊκής Αρκαδίας, άγνωστη έως σήμερα. Τα ευρήματα της ανασκαφής χρονολογούν τον τάφο στην ΥΕ ΙΙΙα και ΙΙΙβ περίοδο, δηλαδή μεταξύ του 1400 και 1200 π.Χ. και υποδεικνύουν στενές σχέσεις με τις γειτονικές Ηλεία και Αχαϊα. Άννα Καραπαναγιώτη Σημείωση: Το κείμενο αυτό της κ. Καραπαναγιώτου, αποτελεί μέρος της εισηγήσεως της στο Α’ Παγκόσμιο Αρκαδικό Διαδικτυακό Συνέδριο |
